تاریخ ایلام

نگاهی به تاریخ ایلام

از آغاز و چگونگی برپایی حکومت و نیز پیدایش تاریخ در ایلام، اطلاعی در دست نداریم. با نام ایلام «کور نیم کی»((KUR.NIM.KI. = Elam(a) نخستین بار در نامنامه­ی شاهان سومری که در حدود سال­های 2100 پیش از میلاد تنظیم شده است، برمی­خوریم.
بر اساس این نامنامه، در حدود سال­های 2600 پیش از میلاد فرمانروایی از شهر «کیش»(Kish) ایلام را فتح می­کند. در حماسه­ای دیگر از سومریان فروانروای شهر «اوروک»(Uruk) از فرمانروای «ارت»(Aratta - شهداد کرمان) درخواست فلزهای گرانبها و سنگ لاجورد و صنعتگر کرده است.

در حماسه­ای از «لوگل - بند»(Lugal-banda) یکی دیگر از فرمانروایان اوروک آمده که وی از راه «انشان» یا «انزان»(Anshan / Anzan - بیضای فارس) بر ارت تاخته است. در زمان همین فرمانروا و «دموزی»(Dumuzi) - پادشاهی نیمه خدا - ایلامیان نیز بر میان دو رود تاخته­اند.
بر اساس همین نامنامه، در حدود سال­های 2500 پیش از میلاد ایلامیان، میان دو رود را به تصرف درآورده و سه فروانروا از سلسله­ی «اوان» به مدت 356 سال (تعداد سال­ها را اسطوره­ای باید به شمار آورد) بر آن سرزمین فرمانروایی کرده­اند.
در حدود سال­های 2450 پیش از میلاد یکی از فرمانروایان شهر «لگش»(Lagash) از پیروزی خود بر ایلامیان سخن گفته است.
در حدود 80 سال پس از این، یکی دیگر از فرمانروایان همین شهر مدعی پیروزی بر سپاهی مرکب از 600 سرباز ایلامی که شهر را مورد حمله قرار داده بودند، شده است. با روی کار آمدن «شروکین»(Sharru-kin) اکدی (= سارگون اول) 2334 تا 2279 پیش از میلاد، واقعه­های تاریخی، بیشتر صورت حقیقی به خود گرفته­اند تا حماسی محض و اسطوره­ای.

از زمان این پادشاهان میان دو رودی، خاندان شروکین، نخستین بار با نام فرمانروایان واقعی جنوب ایران روبه رو می­شویم. بر اساس دو نوشته­ی شروکین، وی بر ایلام و «ورهشی ورخشی»(Warahshi) - «مرهشی مرخشی»(Marahshi) و «پرش»(Parashe) - سده­های پسین - تاخته و غنیمت­های بسیار از شهرهای شوش و «اون»(مکانی نامعلوم) برگرفته است. در میان شکست خوردگان ایلامی دوباره با نام «سنم - شیموت»(Sanam - Chimut)، یک بار با عنوان حکمران «انسی»(Ensi) و بار دیگر با عنوان «نایب السلطنه»(GIR / NITA) و «لوه - ایشن»(Luh - ishan) پسر پادشاه ایلام که «هیشپ - رشینی»(Hishep - Rashini) نام داشته و نیز یک داور و برادر پادشاه ورهشی و چند حکمران خرد دیگر، برخورد می­کنیم.
گل نبشته­ای یکتا که زمان نسخه برداری آن بایستی در حدود میانه­ی سال­های 1800 تا 1600 پیش از میلاد بوده باشد به دست آمده است که در بردارنده­ی نام دوازده پادشاه سلسله­ی اوان می­باشد. بر اساس این نبشته، بنیانگذار سلسله­ی اوان، «پلی»(Peli) نام داشته است که متاسفانه نه از وی و نه از شش پادشاه پس از او، هیچ گونه آگاهی در دست نداریم. فرمانروای هشتم این نامنامه، «لوه ایشن»(Luhishan) است که به احتمال زیاد باید همان «لوه - ایشن»(Luh - ishan) نام برده شده در نبشته­ی شروکین باشد. اگر این احتمال درست باشد، آغاز سلسله­ی اوان به حدود 2500 پیش از میلاد می­رسد.
فرمانروایان اکدی پس از شروکین نیز، هر یک مدعی حمله به جنوب ایران و تصرف شهرهای آن بودند. سومین فرمانروای اکد، «من - ایشتو - سو»(Man - ishtu - su) در نبشته­ای می­گوید که سپاهیان وی انشان (در فارس) «شری خوم» یا «شری هوم»(Sherihum - مکان نامعلوم به احتمال در محدوده­ی فارس) و سی و دو شهر را که بر کناره­ی دریای پارس بوده­اند، به تصرف خود درآوردند.
حکمران شوش (Ensi) در این زمان به نام «اشپوم»(Eshpum) خود را بنده­ی «من - ایشتو - سو» خوانده است.
فرمانروای دیگر اکد، «نرام سین»(Naram - Sin) نیز بر جنوب ایران تاخته تا شورش همگانی «ملوخ»(Meluthha = ارت (شهداد کرمان))، ورهشی و همه­ی سرزمین انشان را سرکوب نموده است. نوشته­های یافت شده در شوش، نشان چیرگی وی بر دشت خوزستان است.
نخستین گل نبشته­ی زبان ایلامی به خط میخی مرسوم، پیمان نامه­ای میان وی و فرمانروایی نامعلوم از ایلام - شاید «هیت»(Hita) یازدهمین فرمانروای سلسله­ی اوان - می­باشد. آخرین فرمانروای سلسله­ی اوان، «پوزور - این شوشینک»(Puzur - In - Susinak) و یا به تعبیر شادروان هینتز، «کوتیک - این شوشینک»(Kutik - In - Shushinak) است که از وی سه نبشته به اکدی همراه با متن ایلامی متقدم، به دست آمده است وی در دو متن اکدی خود را «نیرومند»(Diannum) و پادشاه اوان (LUGAL / Shar Awanki) نامیده و در سومین متن، خود را نایب السلطنه (GIR.NITA = Shakkanakkom) خوانده و نیز خود را فاتح هفتاد جا از جمله کیمش (Kimash - میان جبل حرمین و زاب کوچک) و سیمشکی (Simashki - جای نامعلوم)، شهر یا سرزمینی که در آن سده­ی پسین خاستگاه سلسله­ی تازه­ی فرمانروایان ایلامی بود، شمرده است.

اثری از جنس مفرغ - برآمدن خورشید - اهدایی شیلهک این شوشینک به معبد

پس از سرنگونی اکدیان به دست گوتیان و تا برقراری سلسله­ی سیمشکیان در ایلام، در نبشته­های میان دو رودی، تنها دو مورد از ایلام یاد شده است :
گودا (Gudea) فرمانروای «لگش»(به احتمال حدود 2143 تا 2124 پ.م.) یک بار برای آراستن پرستشگاه شهر «لگش» به آن شهر رفته بودند یاد کرده است.
با به قدرت رسیدن سلسله­ی «سوم اور» در میان دو رود (2112 تا 2004 پ.م.) بار دیگر دشت خوزستان را زیر نفوذ و چیرگی پادشاهان این سلسله می­یابیم.
از زمانی «شولگی»(Shulgi)، دومین پادشاه سلسله­ی «سوم اور» (2094 تا 2047 پ.م.)، فرمانروایان شوش از سوی پادشاهان این سلسله تعیین می­شده­اند و همچنین، مسافران بسیار میان شهر لگش در میان دو رود و شهرهای شوش، «ادمون»(Adamdun - جای نامعلوم)، «سبوم»(Sabum - جای نامعلوم)، «ورهشی»(جای نامعلوم)، «هوهنوری»(Huhnuri) = هونر (Hunar) زمان داریوش بزرگ، به احتمال زیاد در نزدیکی­های «باشت» امروزی، «سیمشکی»(جای نامعلوم)، «انشان» (بیضای فارس) و سرزمین «سو»(KUR.SU) جایی در همین زمان، که پادشاهان اور با دادن دخترانی از خانواده­ی خود به همسری حکمرانان شوش، آنان را همپیمانان خود نگاه می­داشتند. شولگی در سال هیجدهم پادشاهی خود یکی از دخترانش را به زنی فرمانروای انشان داد. «شو- سین»(Shu - Sin) 2037 تا 2029 پیش از میلاد، و «ایبی - سین»(Ibbi – Sin) نیز دختران خود را به همسری فرمانروایان «زبشلی»(Zabashli) (جای نامعلوم) و انشان دادند.

با مهاجرت هجوم گونه­ی «آموریان» به میان دو رود و پدید آمدن سستی و ناتوانی در سلسله­ی «اور سوم»، ایلامیان برای رهایی از چیرگی میان دو رود، سر به شورش برداشتند. از این رو، «ایبی سین» وادار شد که در سال­های نهم و چهاردهم سلطنت خویش به «هوهنوری»(منطقه­ی فهلیان) و «ادمدون» و «اوان» بتازد.
سرانجام در سال 2004 پیش از میلاد سپاهی از ایلامیان و مردم سو- به فرماندهی فرمانروای انشان که داماد «ایبی سین» بوده - «اور» را به تصرف درآوردند و آخرین فرمانروای «اور سوم» را با خود به انشان بردند.
از شوش، نامنامه­ای به بابلی کهن به دست آمده است که در بردارنده­ی نام دوازده پادشاه سلسله­ی سیمشکی در شوش است. سه فرمانروای نخست این سلسله، «گیرنم»(Girnamme)، «تزیت»(Tazitta) و «ابرتی»(Ebarti) به گواهی مدارک سومری می­بایست همزمان با پادشاهان سلسله­ی «سوم اور» بوده باشند و به احتمال، تا حدود سال 1928 پیش از میلاد در شوش فرمان می­رانده­اند. در این سال، یکی از فرمانروایان شهر «لارسا»(Larsa) به نام «گونگونوم»(Gungunnum) 1932 تا 1906 پیش از میلاد، به جنوب ایران تاخته و تا انشان را به تصرف خود در آورده و به احتمال زیاد، این حمله سبب سرنگونی سلسله­ی سیمشکی­ها شده است.

شعری از ملا ولدخان

دوشان پشت گاو گوش،وحشي غزال چَم                     باز پرتاف،شير پَر،دوربين چَو،مار دَم

كاسه‌ي سِم كم دان،پَي كوتاه و پا بَرز                           بال گرگه سياه،سُرَيل غرال طرز

گاو گُمَت،گور گير،تَتار تازي                                         دو دَس له پرواز دو پا له بازي

بحري خوش صفت كهار كيلان                                        تندخيز،تند هَلمَت،شَرَت ميدان

سر كش،قلم گوش،برز دماغ،ديور پا                               قمطر وه قين كيش جور جهان پيما

چرمِگِ چالاك نواي هيله سر                                        آهو له گَل بَر،هرده‌ي بردالهَر

سينه فراخ تنگ،گير گردن،پرچ نَخش                              له نوه‌ي قرال له نتيجه ي رخش

وحده هو وانا احد وه ياد كرد                                     دَس برد بند چپ ركاو گير هاورد

پا نا وه ركاو وه روي قار قين                                       چمان تهمتن چي وه گرده‌ي زمين

ادامه نوشته

شعری از مرحوم استاد بهزاد کرمانشاهی

به ساس  ری  نه فه سم  ترس  جه نگ  چوو  په رته و!           له سینه  دوود  هناسم  وه  ده ر  نیه چوو  په رته و !

که پوول  ریوت  من  و  تو  هزار  جار  شکیه ید                   وه بیخودی نیه  هه ی  تووپ جه نگ چوو  په رته و !

مه گه ر  توایم  له  یه ک  ئرس  به و گمان بسینیم                 که  ده سمان  بچووده  په ی  چوو چه قوو په رته و!

له  دیور  بووس  خراویگ  بیه  و  جواو بشنه و !                   نه  من  کوچگ  خه م نه تو بخه  کولوو په رته و!

تروبکیش  درم  مه  وه  گه رد  خوه م  شه و  و رووژ               مه رافه  بارمه  مال  تو تا  چه بوو  په رته و!

له  ده س  مه ردم  ئه گه  بوود  سه ر  بنه مه  کیوه                  له  ده س  خوه م تو  بفه رما  بچمه  کوو په رته و!

له  ئاشناو ه و  له  لاپیاوه  تی  فره  دی                                   وه  هه ر  چه  که س  دلم  ئه مما  نه گرد  خه و په رته و!

نه  حال  نیشتنم  هه س  نه  تاو  ری کردن                               ئه مما  له  لیم  بریه  بار  ژان ژوو په رته و!

له مال  مه  ئه گه  رووژیگ  وه  بی که سی بمرم                      نه باوگه  روو  شنود  که س  نه  رووله روو په رته و!

مه  سال  نوو  ده س و پا  که م  هزار  و  یه ی غه م نوو              وه  سال  نوو  ئه گه  پووشن  کراس نوو په رته و!

سه ر  تو سه وز  و  ملت  به رز  جی په ژاره نیه                        ئه گه ر  دل  مه نیه  وه ی  ری  وه  ئارزوو په رته و!

نیه م  دو  به یت   له  شیعرت وه جوی شیر و عه سه ل                   نیه ی  که سی  دورر  غه لتان   وه  ئاو جوو  په رته و !

تو  سه د  بمین و  له سه د  بیشتر  که شاخ گولی !                         مه  چیم و چی  له  کنارد  چه پی  چروو په رته و !

وه  ئاو و ئاینه به سا دل له بی که سی بهزاد                                 که ئی  دوانه  وه  ئایه م  نیه ن  دروو  په رته و !  

شعری از ظاهر سارایی

دنيا   ته مه و   دنيا   تووز،  دنيا    گه رته چۊچانه

كه سێ  كه سێ   نيه ناسێ   ،گيشتێ   ده م   ئه ڵپێچانه

 

نه   بوو   هه ناس ِ عشقه  ،  نه   رووژناي   راسي

  دنيا   خراو  ،      دنيا   گه ن  ،      دنيا   دروو ده سانه

 زه مين   زه رد   و   زه مان   زه رد  ،  ئاساره   و   ئاسمان   زه رد

كوتێ   داخيم   كوتێ   ده رد  ،  دة   ئێ    زه رده لۊلانه

 ته و    ئه ڵكزان   سقانم  ،  له رز   ئه ڵچه قان   دنانم

  گيانم     بۊه    په ته سوو  ،  ده ێ    ئاگر   گڕانه

 شڵه ێ   شه ڕه و   و   گڕه ێ   نار،  گرمه ێ   گورگه و   هافه ێ   مار

يه كه ێ   به خته   ؟ بێداده   ،  يه كه ێ   تاڵه س؟   تاڵانه

 هه م    زه رده واێ   په ژاره س ،  هه م   سه رده واێ   په شێوي

  روو    ده ێ    زه رده   زه مانه،   وه ێ   ده ێ   سه رده  ساڵانه

 ئاگر    ها   ده  ده رۊنم  ،  زه هراو   ها   نام ِ  خۊنم

  ئووخه يم   پڕ   ده   ئاخه  ، ژيانم   پڕ   ده   ژانه

 زه مين   زه خم   و   زه مين  زار  ،  زه مين   ژه هر  و  زه مين   ژار

زه مين   په لامێ   بڕێا  ،  زه مين   بێ   ئاسمانه

 باڵ   فرێشته   رزيا  ،  باخ   بهه ێشت   ئه ڵكزيا

  دووزه خ   هفاو   دا  دنيا  ،  ئێ   ئژدهاێ   خوڕانه

 ئێ   بار   پڕ ئه نيشه  ،  ئاخر   ئه ڕا   چه   كيشيم

ئێ   هه مگه   عه زاوه،  ئاخر  ئه ڕا   چه مانه ؟

 وڵ    كه  خياڵ    هاتگ  ،  بڕواكن   ئێ   هه ناسه

وڵ    كه   په ژاره ێ   ناتگ  ،  مه س   بوو   ده    ئێ    ئه لانه

 تووز   تيه ڵه و   ته م  ره ش  ،  كول كه فتنه    كه ش  ئه ڵ  كه ش

كه س   ده ر   نيه چوو   وه   بێ  به ش  ،  مه ردم  !  ده    ئێ   قڕانه

 داره ێل    ئه ڕاچه   هشكن  ،گوڵه ێل   ئه ڕا   نيه وشكن 

قه ناريه ێل ِ   دڵ ته ڕ  ،  بێ  ده نگ   ئه ڕا   وسانه

 ئه وره ێلمان   مه زووكن  ،‌  تافه ێلمان   مه رێژن     

  نه   تافه تاف ِ رێژاو  ،  نه   نم نم ِ  وارانه

 نه   رووسه مێ   دياره   نه يشه   ئسفه ندِيارێ

  نه   شوون ِ   قاره مانه  ‌،  نه  نوون ِ  پاڵه وانه

 نه   دين   ماگه   نه   ئێمان،  ساهڵ   ره م    كه ێ   ده    سا   مان

  هووش   و   گووش  و  پووسمان  ،  پڕ   ده   شه ڕ   و   شه ێتانه

 زه مانه    پاوه مانگه   ،  ئه وجار   ئه ڵامه ت   ئاورد

ئێجار   بزانيم   چه   زاێ  ،  ئێ    ژن ِ  زاوه رانه

 شكيا   دڵ   و   پێشتمان  ،  كردنه   ئاڵێشتمان 

گم   بۊمنه   گێشتمان  ،  ده   ئێ   چوارده رێانه

 نه   چةفتيمن   نه   راسيم  ،  نة   گه نيمن    نه   خاسيم

بڕێ   خوه مان   مه ناسيم  ،  مايمه   ده ێ   نام   مه رزانه

 زوانمان   شێويا  ،  بۊه   وه فر  و  تێويا

تێوێگوه   جوور   وه فر  ،  هه ر   كه س   ك   بێ  زوانه

  په لام    ئه و   كي  بوةيمن  ،  ده ێ      زه رد ِ بێ  زه واڵه

هاوار   ئه و  كوو   بكيشيم  ،      ده ێ   هۊچ     بێ  هچانه

 بڕێ  گورگن  -  دنان  هار-  ،  ده ێ   جه نگه ڵ   جنوونه

 بڕێ   وه ركن-  وه ره لا  -،‌  ده ێ   ده ێشت ِ  بێ  شوانه

 بارێ  ها  بان ِ  كووڵم  ،  چنه   كۊه ێ  بانكووڵه 

  قيڕه ێ   ها   قوڕن ِ  دڵم  ،  چنه  قڵاقيڕانه

 خوزه و   رها  بۊاتايم  ،  رووژێ  وه   كام  و  حه زره ت

ده  ئێ  زرپ  و  زوورانه،  ده  ئێ   گورز  و  گووچانه

 خوه زه و   واران   بوارێ  ،  ده ێ   هه ڵه ت ِ  هه ڵاكه 

 خوه زه  و   شةفةق   بوشكێ  ،      ده ێ  شه و ِ  بێ  به ێانه

 قسيه م   راسه   شه كه ته  ،  خوه زه و   نامه ێ   ئمێده

  شێعرم   راسه   له ت  له ته   ،  به زه ی   نامه ێ  ژيانه

شعر رضا جمشیدی

  شعر جدیدی از رضا جمشیدی

ئشق چه‌ني قه‌وم نزيكمانه

ئشق وه گشت لاوه شه‌ريكمانه

ئشق چه‌ني خيون مِ جوشي له‌لي

دل چه‌ني ديوانگي دوشي له لي

ئشق چه‌ني ميورگ كه‌و ها قه يا

گشتي هه‌ساره‌گان شه‌و ها قه‌يا

ئشق پري له خوه‌زيوه‌يل ديوره

ئشق پري له ئه‌زره‌ته يل و هيوره

ئشق ئه‌وه‌س كه له‌رزنيدن دلد

هيور كه‌سي دامه‌رزنيدن دلد

وه‌ختي چه‌ود چوده هه‌ناز ماليگ

وه هه ر كه ديونيدن گري هه‌واليگ

ئشق چه‌ني ئه‌زيز خاسمانه

ئشق چه‌ني ره‌فيق راسمانه

ئشق چه‌ني پر ملي ملوانكه

ئشق چه‌ني پر ده سي كلوانكه

ئشق وه‌ره‌و كيوچه و كه‌ل به‌يدنه‌د

گوراي گور ئه‌و هيور كه سيگ خه يدنه د

ئشق هه‌ميشه ها سه‌ر قه‌راره‌يل

ها له ناو دل چه‌و ئنتزاره‌يل

شه‌يو سفيد و قرمزيگ ها وه‌ري

ده‌ور مل سه‌وز و كه‌ويگ ها سه‌ري

ئشق هه‌ميشه ها له ناو مالمان

يا خه‌فتيه له ژير ساي داره‌گان

يا نيشتيه وه ئاسمان لاي خدا

يا هاله ناو ده‌سه‌يل ده‌س ئه‌و دوئا

ئشق هه‌ميشه په‌رده‌گان له‌رزني

ده‌روه‌چه‌گان وه ريشگه‌و هه‌ل كه‌ني

هه‌ر شه وه كي هه‌ر چي گوله ئاو ده‌ي

وه‌چكه مه‌ليوچگه‌يل كه‌و تاو ده ي

ده‌مچو هه‌ر چي جيويجگه‌يله شوري

وه هه‌ر چي گلدانه وه نازه‌و نوري

ئشق هه ميشه ها له ناو چه‌وه‌يلد

هه‌ر  شيونيد ناز خوه‌ش خه‌وه‌يلد

هيورد هه‌ميشه ها له مال ئه‌وانه

خه‌و وه چه‌وه‌يلده‌و نيه‌تي شه‌وانه

ئشق ئه‌گه‌ر نه‌ود خدا هاله كوو

زيوخ و خه‌م و ده‌رد و به‌لا ها له كو

شعری از سعید عبادتیان

دار  ِ  که ی کو   بی به ر   زانی

شنه ی   باد  ِ  سه ر سه ر   زانی

هه م   مانگ  زانی  هه م  خه ور  زانی

بی شووانن   په سیل  ِ   من

ته رف  ِ تیونن   که سیل  ِ من

وا  ده ره و که ن    ده سیل  ِ من

                            ئه وه   ونه ی   ده نگ  ِ کی یه

                            ئیوشی   ک  ت  هیوچد  نی یه

ئشکه فت   ئشکه فت   زاگرس  زانی

جه سی  ،  جه رگی  ،  پوسی  ، گیانی

داری  ،  وه لنگی  ،  پیوشی   ،  سانی

م   ئاوه ن   ِ  ئاوه یشته یل   بیوم

هزاران  سال  له   ده یشته یل   بیوم

بال    ِ به رز  ِ  فرشته یل   بیوم

                                 ئه وه   ونه ی   ده نگ  ِ کی یه

                                 ئیوشی   ک  ت  هیوچد   نی یه

چه ن شیئر له کتاو«گرمه شین»علی الفتی

چه ن شیئر له کتاو«گرمه شین»علی الفتی

ـ خه ني له بان چيخه و...
دلي نيه هَه لايدن مانگو هَه ساره ئمشه و
هَه نجانيه ده ريونم تيخِ پَه ژاره ئمشه و

نه جي منه نه جي تِ به و تا بچيمن هَه ي دل
كه س خولكمان نيه كه يدن دي له ي شه واره ئمشه و

سه روينه گه د خه ريده بريايه سيون باوان
ِبريوه كه نينه نازار له ي سيو دَه واره ئمشه و

چيخي چنيمه ئمشه و و گيس شور چه و مه س
خه ني له بان چيخه و ته رمِم سِواره ئمشه و

نه بو گول باخيي تي نه شاقَه ي كهَ وكِ كهَ ل وه َز
تِف له وَه هار بي تِ تِف لهَ ي شه واره ئمشه و


ـ واران
بوار واران له مالان گه رمه شينه
سوارو سَه ر سِواران له يره چينه

دَه وار ئَه ل دامه تا دِژمن نَه زاني
له سه ر گوناي نَه مامان گوولِ خوينه

خودا هاوار له ده س ئي ئاسمانه
له پرشَه ي خوين گه لاي داران ره نگينه

هَه زار خه رمان له گيس بريايه له يره
چِمان مه رگِ ئه زيزِ بيستيونه

بوار واران هَه لاجم هه ر خوه دي خوه د
هه خوه د زاني چِ ده ردي ها له سينه


ـ ئاگر
يَه بو كزِ گيسِ كيه ئاگر چيه له مالِ كي؟
حَه يفه خودا ئاگر بچو له زِلفوو هيورده خالِ كي ؟

لا لا له شوني جه م بكه م تاگه رتِ نه يونيده ي وه چَه و
تاگه ر گونا بارِد نه كه ي زامه يل زنج چالِ كي ؟

پشتِ چِنار مِ چَه مي چيو يهَ ي گوچان ئَه رجِني
بو ئاگرِ ميه خَه ك چوه كهَ ي هي رو له ژيرِ بالِ كي؟

خِنيه دِواره بهَ ش بِكه ن له ناو ئازه ويل ئيل
تا ئاگر تِره ك نه چو ئه مشه و له شون سالِ كي؟

بيل تا بِسزيه م ئاو وه دَه س تيه ني تره ئاگر له ئاو
له شون ئيساي بي برا مَه ريه م بِچوده مالِ كي ؟

چه ن شیئر له کتاو«گرمه شین»علی الفتی

چه ن شیئر له کتاو«گرمه شین»علی الفتی

ـ خه ني له بان چيخه و...
دلي نيه هَه لايدن مانگو هَه ساره ئمشه و
هَه نجانيه ده ريونم تيخِ پَه ژاره ئمشه و

نه جي منه نه جي تِ به و تا بچيمن هَه ي دل
كه س خولكمان نيه كه يدن دي له ي شه واره ئمشه و

سه روينه گه د خه ريده بريايه سيون باوان
ِبريوه كه نينه نازار له ي سيو دَه واره ئمشه و

چيخي چنيمه ئمشه و و گيس شور چه و مه س
خه ني له بان چيخه و ته رمِم سِواره ئمشه و

نه بو گول باخيي تي نه شاقَه ي كهَ وكِ كهَ ل وه َز
تِف له وَه هار بي تِ تِف لهَ ي شه واره ئمشه و


ـ واران
بوار واران له مالان گه رمه شينه
سوارو سَه ر سِواران له يره چينه

دَه وار ئَه ل دامه تا دِژمن نَه زاني
له سه ر گوناي نَه مامان گوولِ خوينه

خودا هاوار له ده س ئي ئاسمانه
له پرشَه ي خوين گه لاي داران ره نگينه

هَه زار خه رمان له گيس بريايه له يره
چِمان مه رگِ ئه زيزِ بيستيونه

بوار واران هَه لاجم هه ر خوه دي خوه د
هه خوه د زاني چِ ده ردي ها له سينه


ـ ئاگر
يَه بو كزِ گيسِ كيه ئاگر چيه له مالِ كي؟
حَه يفه خودا ئاگر بچو له زِلفوو هيورده خالِ كي ؟

لا لا له شوني جه م بكه م تاگه رتِ نه يونيده ي وه چَه و
تاگه ر گونا بارِد نه كه ي زامه يل زنج چالِ كي ؟

پشتِ چِنار مِ چَه مي چيو يهَ ي گوچان ئَه رجِني
بو ئاگرِ ميه خَه ك چوه كهَ ي هي رو له ژيرِ بالِ كي؟

خِنيه دِواره بهَ ش بِكه ن له ناو ئازه ويل ئيل
تا ئاگر تِره ك نه چو ئه مشه و له شون سالِ كي؟

بيل تا بِسزيه م ئاو وه دَه س تيه ني تره ئاگر له ئاو
له شون ئيساي بي برا مَه ريه م بِچوده مالِ كي ؟